εξοκέλλω: 1. (για πλοίο) ναυαγώ στην ακτή. 2. (μτφ., για πρόσ.) ζω ανήθικη ζωή· παραστρατώ. [λόγ. < αρχ. ἐξοκέλλω]
Συνεπώς: Οι φάλαινες (ή τα καράβια) δεν εξοκείλλουν· ε ξ ο κ έ λ λ ο υ ν (αν και στην νεοελληνική είναι εύχρηστος μόνο ο αόριστος). Μπορούμε να αποφύγουμε το σκόπελο ρωτώντας: “Τι έκανε […]
Λίγες μέρες πριν ανοίξουν τα σχολεία, είχα για μία ακόμη φορά την ευκαιρία να διαπιστώσω το υψηλό επίπεδο μόρφωσης που παρέχεται στο σχολείο όπου φοιτά ο γιος μου. Η ευκαιρία μου δόθηκε όταν ο μικρός, σε ανύποπτο χρόνο, με ρώτησε:
- Μπαμπά, πότε καθιερώθηκε η αγγλική ως επίσημη γλώσσα των ΗΠΑ;
- Δεν ξέρω, του απάντησα, αλλά […]
Πολλές εκφράσεις από αυτές που χρησιμοποιούμε στον καθημερινό μας λόγο προέρχονται από την ελληνική γραμματεία. Τα έργα που τροφοδότησαν περισσότερο από όλα τα άλλα την καθημερινή γλώσσα είναι –αν δεν κάνω λάθος– τα ομηρικά έπη («άχθος αρούρης», «παρά θιν’ αλός», «έπεα πτερόεντα», «πνέω μένεα» κ.ά.) και τα ευαγγέλια («άρον, άρον», «βρώμα και δυσωδία», «μη μου […]
…και ιστορίες για αρκούδες αρχαιόπληκτες.
Μόλις έγραψα το προηγούμενο άρθρο, έπεσα πάνω σε μία εκπομπή του Βελόπουλου, του πιο μουντρούχα από τους εθνικιστούληδες τηλεπλασιέδες βιβλίων. Και αναρωτήθηκα: λες να πέρασε στη νεολαία το παραμύθι με τη σπουδαιότητα που θα αποκτήσουν τα αρχαία ελληνικά στο μέλλον και γι’ αυτό σκοτώνονται τα παιδάκια να περάσουν στις Φιλοσοφικές Σχολές;
Αυτό […]
Προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο
Αθηνών και Πάσης Ελλάδος
κ.κ. Χριστόδουλο
Μακαριώτατε,
Ήταν εξαίσια η ομιλία σας με τίτλο «Επέτυχε ή απέτυχε το μονοτονικό;» στα πλαίσια της ημερίδας που διοργάνωσε η Ειδική Συνοδική Επιτροπή Πολιτισμικής Ταυτότητας της Ιεράς Συνόδου με θέμα «Μονοτονικό: εμπειρία 24 ετών». Διαβάζοντάς την στη σελίδα του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων έμαθα για μία ακόμη φορά για το […]
Για την περίφημη πλέον έρευνα του ψυχίατρου Ιώαννη Τζέκου, που υποτίθεται ότι απέδειξε τη θετική “επίδραση των αρχαίων και του μονοτονικού στην ψυχοεκπαιδευτική εξέλιξη του παιδιού”, έχουν ήδη γραφτεί πολλά. H έρευνα αυτή αναμένεται να γίνει σημείο αναφοράς για τους οπαδούς της επιστροφής στο γλωσσικό παρελθόν, που νιώθουν πλέον δικαιωμένοι για την επιμονή τους στην […]
Ξεσκονίζοντας κάτι παλιά εγχειρίδια από το πανεπιστήμιο, ξαναδιάβασα τις βασικές θέσεις του Έρασμου, γνωστού σήμερα περισσότερο από το ομώνυμο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών. Ο κύριος αυτός (με κανονικό όνομα Desiderius Geert που εξελλήνισε το βαφτιστικό του) ήταν ολλανδός φιλόλογος που έζησε από το 1466 έως το 1536 και δίδαξε σε γερμανικά και αγγλικά πανεπιστήμια. Στον […]
Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική.
Tο σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου…
Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου…
Εκεί σπάροι και πέρκες
ανεμόδαρτα ρήματα
…
Αυτά γράφει στο Άξιον Εστί ο Ελύτης όπου, με την απαράμιλλη τέχνη του, κάνει μία ποιητική σύνθεση ελληνικής γλώσσας και ελληνικού χώρου. Από αυτήν τη σύνθεση, που έχει καλλιτεχνικούς και μόνο σκοπούς, αυτοί […]
Θεωρώ καλό να κάνω μερικές διευκρινίσεις στο άρθρο «Η επίθεση των άσχετων» με αφορμή τα σχόλια που γράφτηκαν.
Καθένας έχει δικαίωμα να μιλά για οτιδήποτε και φυσικά να κρίνεται. Συμβαίνει όμως ένα “παράδοξο”. Σε όλα τα θέματα η άποψη του μη ειδικού αντιμετωπίζεται, όπως είναι φυσικό, με κάθε επιφύλαξη. Στο θέμα της γλώσσας όμως (καθώς και […]
Όταν σας πονάει το αυτί πάτε στον ωτορινολαρυγγολόγο κι όχι στον καρδιολόγο, σωστά; Όταν θέλετε να χτίσετε σπίτι, απευθύνεστε σε πολιτικό μηχανικό και όχι σε βιολόγο, έτσι δεν είναι; Όταν θέλετε να μάθετε μαθηματικά, προσλαμβάνετε μαθηματικό και όχι γυμναστή κ.ο.κ. Αυτονόητα δεν είναι όλα αυτά και κάτι εκατοντάδες ακόμη παραδείγματα που θα μπορούσα να αναφέρω;
Γιατί, […]
